namor

Co powiecie o tm "Atlantic'u" Kupiony w 1970 r. w Sztokholmie w "zegarkowym" sklepie z gwarancją ważną na terenie Szwecji. Użytkowany przez około 15 lat, nadal pełnosprawny, lata istnienia najbardziej widoczne na tarczy. Na deklu słabo zaznaczone napisy :- swiss made, stainless steel,waterproof, automatic oraz numer 475867 zaznaczony mocniej. Tak na deklu jak i na werku brak napisu Atlantic, istnieje tylko na tarczy tak jak na zdjęciu. Na werku sa tylko napisy: swiss made i 25 jewels. Interesują mnie też skróty "Pm"umieszczone przed i po napisie "swiss made" na dole tarczy.

Tak! Właczony stoper skróci rezerwę chodu ale pod warunkiem ze testujemy go w stanie gdy stoper jest właczony od poczatku- czyli od nakrecenia sprezyny i zostanie w takim stanie az do zatrzymania. A przynajmniej właczymy stoper w końcowej fazie wykręcania sie spręzyny. Zegarek w jakimś momencie stanie! Ale z tego nie wynika ze skończyła sie rezerwa chodu bo stoper zabrał pewna ilość energii spężyny i dlatego jej brakło na dalszy chód. Poprostu sumaryczny opór jaki stawia mechanizm z właczonym stoperem jest wiekszy niz moment dostarczany przez "wykreconą" znacznie sprężynę. Wystarczy jednak w tym momencie wyłączyć stoper i zegarek ma szansę wychodzić jeszcze te 20% brakujące z rezerwy chodu. Gdybyśmy sprezynę w bębnie jako źródło energii traktowali jak akumulator w komórce to rozumowanie przedstawiane byłoby zasadne gdyż kazda dodatkowa właczona funkcja w nim, pobiera swoja dawke energii i szybciej jej braknie im większy jest pobór. W zegarkach jest inaczej. Spręzyna udziela zegarkowi energię o mocy będącej iloczynem aktualnego momentu sprężyny i predkości obrotowej bebna. Że bęben na sztywno jest zwiazany z przekładnią chodu i regulatorem więc prędkość obrotowa jest stała w czasie więc dostarczana moc napędu jest tylko funkcja momentu chwilowego nakręconej sprezyny. Pisze momentu chwilowego gdyż zależy on od stonpia nakręcenia spręzyny . Wyłączając drobne strefy:-poczatkowa i końcową fazę działania sprężyny , to w pozostałym zakresie moment zmniejsza się , w przyblizeniu liniowo az do moment gdy zegarek stanie, gdyz jest on za mały by pokonac opory ruchu mechanizmu i nie starczy go na dostarczenie takich impulsów balansowi by podtrzymać jego wahania. Gdy do działajacego w klasycznym układzie mechanizmu dołaczymy mechanizm stopera to opory ruchu wzrosną o tyle że dostarczanego przez spręzyne momentu braknie wcześniej np. o te 20%. Wyłaczjąc w tym momencie stoper zmniejszamy opory ruchu mechanizmu i zegarek jeszcze troche moze pochodzić. Oczywiście w stanie pełnego nakręcenia dostarczany moment jest na tyle duży że starcza na wypełnianie wszystkich funkcji i to ze sporym zapasem. Co sie dzieje z nadwyżką energii (momentu)?- jest zużyta na znaczne zwiekszenie amplitudy wahania balansu ,która w miarę wykręcania się spręzyny będzie malała. Włączenie mechanizmu stopera powoduje zauwazalne zmniejszenie sie amplitudy wahań balansu. Sa jednak takie zegarki(y) które maja wyłączony (np. za pomocą tzw krzyża maltańskiego) z charakterystyki tą dolna część (słabszą) tak że moment dostarczany do samego końca wskazań rezerwy chodu jest wystarczajacy do wypełnienia żądanych funkcji. Ale w tym systemie rezerwa chodu jest "okrojona" od urodzenia. Że jednak firmy lubią się chwalić znaczna rezerwa chodu więc tego systemy nie stosuja. Jest jeszcze inny typ mechanizmów zegarowych (zegarkowych) gdzie jedna sprężyna poprzez mechanizm różnicowy (dyferencjał) zasila dwa systemy działajace oddzielnie- np zegary sterujące gdzie jedna galąź dyferencjału zasila mechanizm chodu a druga słuzy do obsługi "komplikacji" np włączania pradu o odpowiednim czasie, wyrywkowego pomiaru czasu, czy zasilania mechanizmu budzenia. W tym przypadku , oczywiście, gdy te komplikacje nie działaja to mechanizm chodu dłużej będzie miał dostarczaną energię i dłużej pochodzi. W tym przypadku włączenie stopera lub innych systemów, integralnie pobierajacych energię , skróci znacząco rezerwę chodu. Hej! Karol.

Wywołany do tablicy spróbuję się troche powymądrzać na temat uszczelnień, naprężeń i testów zwiazanych z zegarkami. Oczywiście na tyle na ile sie znam. Wierzę że są koledzy którzy na ten temat znają szczegółowo problematykę i jeśli maja coś do dodania to proszę o reakcję a jeśli cos przekłamałem - o uwage. Podstawowe drogi przecieku np. wody do wnętrza zegarka to:- obsada szkiełka, mocowanie dekla, miejsce wprowadzenie ruchu czyli wałek naciągowy (ustawczy) z koronką i ewentualne boczne przyciski. I kazde z tych miejsc uszczelnia sie specyficznie. Szkiełko najczesciej wklejane klejem tworzącym w miare elastyczną spoinę,ewentualnie z dodatkową mikrouszczelką. Zamykane dodatkowo mechanicznie by zbyt łatwo nie wypadło . Dla 30 bar nadciśnienia szkiełko musi byc odpowiednio wytrzymałe , więc odpowiednio grube i z właściwego materiału. Zwykle stosuje się ceramiczne lub szafirowe, ze względu na znakomicie wyższą wytrzymałośc. Przy szkiełku o średnicy ~40mm i przy cisnieniu 30 bar nacisk wynosi około 380 kG (~3700N). Podobny nacisk jest wywierany na dekiel. Wadą uszczelnieniu dekla jest gdy dokręcany dekiel przesuwa sie względem uszczelki w końcowej fazie kalecząc ją .Stosuje się tu dodatkową ,obrotowo nieruchoma, przekładkę przyciskana przykręcanym deklem. Jesli tak nie jest powierzchnie stykajace się z uszczelką muszą być b. gładkie by ją nie uszkodzić.Z uszczelnieniem tych elementów nie ma zwykle problemów gdyz nadciśnienie dociska elementy do korpusu koperty tworząc dodatkowa siłę sprzyjajacą uszczelnieniu. Gumowym uszczelkom głównie szkodzi ozon pod wpływem którego guma parcieje i sie kruszy. Że dostęp ozonu jest tylko z zewnątrz więc destrukcja gumy przebiega powoli. Nie ruszane takie połączenia mogą pracowac nawet dziesiatki lat bez utraty szczelnosci. Sądzę że poważne firmy stosują tam uszczelki polimerowe odporne na ozon. Uszczelnienie wałka i koronki. Tutaj najczęściej stosuje się uszczelki w postaci O-ringów uszczelniajacych wałek i koronke względem szyjki koperty. To miejsce jest najbardziej narażone na utrate szczelności gdyż musi przenosić ruchy wzdłużne i obrotowe. Dobre uszczelki dają sobie z tym rade pod warunkiem ze nie będą wycierane. Przy analizie tego uszczelnienia ,proszę zauważyć, siła docisku sciśniętego origu musi znacząco przekraczać wartośc siły wynikajacej z ciśnienia. Gdy uszczelka zostanie wytarta lub "siądzie" czyli straci kształt kołowy siła uszczelniająca maleje i przeciek gotowy. By tego uniknąć niektórzy stosuja uszczelki w kształcie "U" gdzie wargi uszczelki sa dociskane przyłożonym cisnieniem do powierzchni uszczelniajacych, podobnie jak w stosowanych "simmeringach". Lecz z takim uszczelnienie spotkałem się w zegarkach tylko raz. Nawet takie uszczelnienie może zawieść gdy w okolice uszczelek dostanie się mikroskopijny pył plażowy czy pustynny który świetnie działa jako proszek ścierny. Równie skutecznie działa pozostały osad z zamulonej wody przy nurkowaniu. Warto tam dobrze wymyć pozostałości. Dobrym rozwiązaniem są stosowane kołpaczki na koronce które po regulacji,nakręceniu , zakręcane są na występie koperty z zastosowaniem odpowiedniej uszczelki (nie kaleczonej przy dokręcaniu) Takież kołpaczki moga służyć do przykrywania dodatkowych bocznych przycisków. Gdy uszczelki są już wytarte czy skaleczone niektórzy stosują do uszczelnienia gestych smarów. Działa to tylko na krótki okres czasu gdyz ciśnienie powoli ale skutecznie przecisnie smar do wnętrza i droga do przecieku otworzy sie. Sądzę że gdy producent daje gwarancję np na 2 lata na szczelność to przy normalnym użytkowaniu powinna szczelnośc być utrzymana przez okres gwarancji. Tylko co to znaczy w rozumieniu producenta "normalne Użytkowanie"?! Przechodząc do testów:- Pierwsza pozycja dotyczy zastosowanego cisnienia. Wartość ujemna oznacza że przy teście użyto podciśnienia. Tzn że ciśnienie wewnątrz zegarka było wyzsze niż na zewnątrz. Wartości dodatnie to nadciśnienie w stosunku do wnętrza. Druga pozycja to sumaryczne odkształcenie pod wpływem przyłożonego ciśnienia. Krótko mówiąc o ile zmieniła sie odległość środka szkiełka do środka dekla. Przy podciśnieniu zegarek nieco "spuchł" (wartość ujemna) przy nadciśnieniu "schudł"- wartość odkształcenia dodatnia. Szkiełko się nieco ugięło , dekiel nieco wklęsły i jeszcze może dodatkowo bardziej ścisnął uszczelkę i troszkę się przesunął. Ta pozycja może świadczyć czy wytrzymałość mechaniczna całości ni zmieniła się. Trzecia wartośc to wartość szczelności układu. I tutaj szkopuł. Mam przed sobą osiem stosowanych na świecie jednostek nieszczelności i żadna z nich nie opisuje nieszczelności w takim zapisie jak w świadectwie testu - czyli w %/minutę. Widocznie jest to norma branżowa. Można byłoby przeliczać domyślnie np 3%/min = 5x 10-4 mola/sek (byłaby to straszna nieszczelność) ale czy to chodzi o ten przelicznik?. Najlepiej porównywać tą wartość z testem początkowym tego zegarka czy zegarka sąsiada. Nie wiem jaką metodą dokonują pomiaru nieszczelności, czy helowo spetralną czy np prostą "bąbelkową". Wiedząc możnaby się domyśleć wartości zawartych w jednostce. Ale właściwie po co to komu?. I to byłoby, narazie, na tyle. Pozdrawiam! Karol.

Z roztworami "na oko" zwykle tak bywa że albo niewidać działania albo popsują robotę bo za ostre. Roztwory do trawienia rdzy zwykle się zestawiało z kwasu solnego , kwasu ortofosforowego i niekiedy inchibitora korozji by rozpuszczać tylko rdzę a nie metal. Zwykły polski "Fosol " był taka mieszaniną. I tutaj mogłeś się wyżyć z kwasem solnym a nie na skrzynce. Po takiej kąpieli ,jeśli się uda usunąć rdzę trzeba bardzo dobrze wypłukać, wysuszyć i zaraz zaoleić, zawoskować, zamalować itp - by zaraz nie pordzewiało zpowrotem. Do mechanicznego oczyszczenia z rdzy skuteczniejsza jest szczotka stalowa bo bardziej wydajna. Spróbuj trawić wpierw 15%-wym roztworem HCl, wypłukać, kąpać w 30% H3PO4 i znowu płukać. By traktować rdzę ttylko kwasem ortofosforowym radzą 15% kwas, 30 min. temperatura ~500. Rdzę i tlenki wytrawia się także w ~10% kwasie siarkowym na ciepło -~400, 10 - 15 min. W poprzednim poscie radziłem by zawieszkę szczotką oczyścić z luźnej rdzy a potem wygrzać tak by pozostałe plamy rdzy zczerniały , tzn by rdza będąca mieszaniną wodorotlenków i tlenków żelaza zamieniła sie w bardziej trwałe tlenki żelaza. Oczywiście po takim zabiegu i zaolejeniu detal nie będzie wyglądał jak nowy lecz proces rdzewienia zostanie przerwany. Do przedmiotów zabytkowych żeliwnych , stalowych stosuje się np kąpiel z uzyciem chlorku cynawego i kwasu winowego odpowiednio przygotowanego. Szczegółami służę. Zresztą do ostrożnego odrdzewiania jest b. wiele kąpieli m.in. z pochodnymi kwasu tioglkolowego. W internecie pod hasłem konserwacja zabytków , stali, znajdzie sie wiele rad i przepisów. Na PW ostrzegałem Cię że HCl na skrzynce drewnu w zasadzie nie zaszkodzi , bejcy może -ale mechanizmowi w tej skrzynce może zaszkodzić bardzo. Jeśli nie pozbywałeś się tego kwasu z pudła , przeglądaj części stalowe werku czy nie zaczynają rdzewieć. Zresztą w ramach eksperymentu zrobisz i tak po swojemu . Szczęśliwych wyborów! Karol

Do Andrzeja W. Sprowokowany przez "dziadka" , odzywam się mimo że w tych kwestiach zbyt dobrze się nie znam. W tych sprawach w których mogę wziąć odpowiedzialność za to co powiem -się wtrącę. Klej kazeinowy jako roztwór kazeiny kwasowej z dodatkiem materiałów alkalicznych, dawał spoinę twardą ,wodoodporną tworząc nierozpuszczalny żel. Stosowany był w meblarstwie,farbiarstwie, przemyśle papierniczym. Jego główna wadą jesr kruchość spoiny długie wiązanie do uzyskania pełnej wytrzymałości i jak niektórzy twierdzą nieodwracalność procesu klejenia (niektórzy uważają za zaletę). Wady klejenia okazywały się po dłuższym czasie, szczególnie w przypadkach gdy sklejane były dwa różne gatunki drewna, lub konfiguracja słojów drewna wzajemnie np pod kątem prostym, - powiedzmy poprzecznie. Brało się to stąd że różne gatunki drewna mają inną rozszerzalność pod wpływem temperatury czy zmieniającej się wilgotności.Nawet te samo drewno ma inną rozszerzalność wzdłuż słojów a inną w poprzek, Że klej kruchy , pękał w sobie lub wyrywał warstwę powierzchniową słabszego drewna. To co zobaczyłeś i zinterpretowałeś jako klej kazeinowy może pochodzić ,po rozpadnięciu połączenia, z klejenia ratunkowego obudowy a nie z orginalnego "fabrycznego" połączenia. Warto było jednak tą warstwę usunąć przed następnym klejeniem. Kleje glutynowe :- karuk z pęcherzy rybnych i innych elementów, skórne, kostne (k. stolarskie) po bardzo długim czasie wyzbywając się wody także stają się kruche i złącza stają się kruche. Przy naprężeniach samoistnych czy związanych z używalnością potrafią się rozpaść. Najlepiej stare cząstki kleju usunąć mechanicznie i kleić swieżym niekoniecznie najnowszym klejem którego spoina będzie wykazywać niezbędną elastyczność by "przełknęła" "chodzenie" drewna. Tą elastyczność zapewniają na pewien czas kleje glutynowe j/w , na bazie polioctanu winylu np.wikol, niektóre kleje poliuretanowe i parę innych. Nie przeżywałbym żadnych stresów z powodu że użyłem innych klejów. Zachowana jest wartość zabytku i przy zastosowaniu środków które tą wartość nie naruszają. Co do pęcherzy na fornirowaniu - są stosowane różne sposoby naprawienia tego. Podstawowa sprawa zmiękczyć klej pod fornirem jeśli to był klej "kostny". Bo doskonale wysuszony klej kostny predzej sie przypali niż mięknąc nabierze własności klejacych. Dokonują tego wdmuchując np parę wodną pod fornir. Fornir lekko mięknie a klej pod spodem gdy go próbujemy zarysować nie skrobie się na proszek. Nastepnie jak proponuje erzlot nagrzać goracym np żelazkiem i gdy fornir już siądzie przycisnąć czymś ciężkim a płaskim by miało czas na utwardzenie się kleju. Ubytki w fornirze , po dobraniu koloru i struktury łaty wygodnie się wkleja np w ten sposób:- należy kawałek kleju topliwego (taki z pistoletu do klejenia na gorąco) umieścić między dwa arkusiki papiery silikonowanego , prasować żelazkiem az uzyskamy folię grubości 0,2 , 0,3mm. Odpowiednio przycięty kawałek wkładamy na dno otworu pod fornir nakładamy łatę i przygrzewamy strefę roboczą aż wycisną się resztki kleju, następnie b\szybko przyciskamy czymś zimnym by wystygło i stężało. Sposób ten ma ta zaletę że można robić poprawki odtapiając łatę, nie namaczamy podłoża klejąc klejami na wodzie. Przy klejach wodnych fornir pęcznieje i zmienia wymiary. Gdy go wpasujemy w otwór po wyschnięciu kurczy się i często przy większych powierzchniach widać powstające szczeliny. Czyszczenie powierzchni. Zależy czy się chce zachować oryginalną politurę czy nie . By zachować politurę natrafimy na poważne kłopoty. najgorzej gdy zegar wisiał w kuchni i został pokryty warstwą odparywającego oleju jadalnego zmieszanego z brudem. Skrobanie mechaniczne nie gwarantuje w żadnym stopniu tego że nie naruszymy warstwy politury. Są na to różne czemiczne sposoby, skomplikowane, niezdrowe,z trudno osiagalnymi odczynnikami. Obecnie stosuje się w muzeach m.in. odparowywanie cieńkich warstw powierzchniowych przez strzelanie określoną mocą wiązką laserową specjalnie do tego sposobu przygotowaną. Tą metodą pięknie usuwa się stare werniksy z obrazów. Ty ,jak mniemam , takich możliwości nie masz więc pozostaje w takich przypadkach zmycie warstwy brudu z resztkami politury aż do "żywego" drewna , wyrównanie barw szlachetną ,koniecznie spirytusową, bejcą i położenie szlachetnej politury wg. opisywanych już przepisów. Odchlorkowanie skrzynki! Można jak doradza "kinol" użyć wodorowęglanu sodu -czyli tzw sody oczyszczonej ( nie każdy proszek do pieczenia się do tego nada) w postaci kompresów na powierzchnie potraktowane kwasem solnym. Kłopotem jest że w wyniku reakcji powstają cząsteczki soli kuchennej które po wyschnięciu będą sie pojawiać w postaci białawych wykwitów. Trzeba je usuwać do skutku wilgotną szmatką, a dopiero gdy już nie będą się pojawiać, można kryć czym sie chce. Inna metodą jest umieszczenie w jednym naczyniu, szczelnym worku np plastikowym obiektu wraz z naczyniem zawierajacym wodę amoniakalną (woda + NH3) - w wyniku reakcji powstaną w przestrzeni ale już głównie poza drewnem cząsteczek chlorku amonu czyli salmiaku w postaci osiadającego pyłu. Wadą jest że przez pewien czas skrzynka będzie zajeżdżać amoniakiem. Przy wartościowych obiektach które należy chronić np przy chorobie chlorkowej brązów stosuje się kompresy ze zwilzonym tlenkiem srebra ktory reagując z chlorem zamienia się w trwały chlorek srebra wiążąc chlor i nie wprowadzając do obiektu obcych substancji. Co do zawieszki pordzewiałej najprościej oczyścić szczotką drucianą podgrzać do czerwoności aż rdza zamieni się w tlenek żelaza nasączyć najlepiej olejem lnianym i czekać aż wyschnie (dni!). Palec którym piszę drętwieje więc kończę. Karol

Cały zespół silniczka indukcyjnego, krótkozwartego, zespół przekładni naciągu, system pływającej nakrętki i wyłącznika, wielkość bębna sprężyny - wypisz, wymaluj zespoły z zegara "matki" produkcji o ile się nie mylę Łódzkiej F.Z. Mam elementy tych zespołów przed sobą i wszystko się zgadza. To daje temat do dalszych rozważań. K.R.

Powtórnie zgłaszam swój udział bo nie jestem pewny czy czegoś przy zgloszeniu nie sknocilem.