Braciszek Di

155 [Częstochowa] woj. śląskie. Jasna Góra, Klasztor Paulinów, wewnętrzny wirydarz klasztoru. Zegar mało znany i rzadko oglądany, gdyż zobaczyć go można jedynie przez okna Sali Rycerskiej i niewielkiego holu przed wejściem do niej. Żeby wejść na teren wewnętrznego dziedzińca trzeba najpierw przekroczyć furtę klasztorną, której strzeże klauzura. Zegar ma mocno wykrzywiony gnomon.

154 [Częstochowa] woj. śląskie. Jasna Góra, Klasztor Paulinów, wieża. Zegar znajduje się nieco na uboczu kompleksu klasztornego, tuż przy murach obronnych. Zobaczyć go można wyruszając na wycieczkę wokół klasztoru. Niestety odkąd na murach wybudowano wielki odkryty ołtarz, zegar jest bardzo trudny do wypatrzenia.

153 [Częstochowa] woj. śląskie. Jasna Góra, Klasztor Paulinów, nad wejściem do bazyliki. Drugi z bliźniaków - tym razem oznaczenia rzymskie.

152 [Częstochowa] woj. śląskie. Jasna Góra, Klasztor Paulinów, nad wejściem do bazyliki. Pierwszy z dwóch zegarów umieszczonych nad bramą wejściową pomiędzy którymi widnieje postać jednego ze świętych. Oba zegary różnią się między sobą wyłącznie rodzajem liczb - ten posiada liczby arabskie.

151 [Częstochowa] woj. śląskie. Kamienica przy Starym Rynku 26. Zegar jest niewidoczny od ulicy - żeby go zobaczyć trzeba przejść przez bramę na niewielkie podwórze. Na zegarze widać próby odtworzenia, które nie dały niestety zbyt dobrego efektu, ale mimo to odczytać można datę, która wydaje się wskazywać na rok jego powstawnia - 1898 oraz inicjały JJ w lewym górnym rogu tarczy i JR w prawym dolnym. W prawym górnym roku widać resztki jakichś liter, ale niestety są już nieczytelne.

150 [Częstochowa] woj. śląskie. Rondo Mickiewicza. Zegar znajduje się na ścianie kamienicy na wysokości drugiego piętra, między oknem a balkonem. Posiada on identyczną inskrypcję jak zegar znany z Wadowic - "Czas ucieka, wieczność czeka". Jego autorem jest artysta plastyk Andrzej Baranowski, który mieszka w tym budynku. Zegar wskazuje czas lokalny.

149 [Częstochowa] woj. śląskie. Plac Rady Europy przy Dworcu PKP. Nie wiem kiedy dokładnie powstał, ale biorąc pod uwagę konstrukcję nie mogło to być więcej jak kilka lat temu. Zegar wkomponowany jest w fontannę ustawioną na środku placu, zaś liczby godzinowe w otaczającą ją czerwoną kostkę.

Dzięki Zbyszke za te fotki i opowieść Dodać trzeba, że sam zegar również przeszedł niedawno renowację - stąd to błyszczące złoto w dekoracjach gnomonu i oznaczeniach na tarczy. Niebawem dorzucę garść moich zdjęć tego zegarka, które wykonałem pod koniec zeszłego roku. Zegary Częstochowy czekają jednak w kolejce do wrzucenia tu wraz z kilkoma innymi zegarami. Ja zaś czekam na koniec sesji w szkole

148 [Lublin] woj. lubelskie. Kuria ? Pałac Biskupi, ul. Prymasa Stefana Wyszyńskiego 2. Zegar znajduje się w ogrodzie, do którego dojść można jedynie przez wąski przesmyk między jednym z budynków Kurii a murem odgradzającym ją od ulicy. Zegar jest niewidoczny z ulicy i zapewne dlatego tak niewiele osób o nim wie. Powstał w roku 1876, o czym świadczy umieszczony na nim napis. Poza tym niewiele o nim wiadomo.

147 [Lublin] woj. lubelskie. Ogród Saski, al. Racławickie. Zegar przeszedł wiele przemian i o jego odnowienie stoczona została cała batalia prowadzona przez prof. Longina Gładyszewskiego, któremu pomógł Kurier Lubelski publikując przez okres dwóch lat serię artykułów opisujących losy zegara i kolejne etapy jego odtworzenia.

Wrócę jeszcze na moment do Kielc. 1. Natrafiłem swego czasu w internecie na zdjęcia i relacje opowiadające o zegarze słonecznym w pobliżu Laboratorium Astronomicznego przy ul. 1000 Lecia Państwa Polskiego. Odwiedziliśmy to miejsce i obejrzeliśmy domniemany zegar. Jest to jednak wyłącznie monument w stylu starożytnych egipskich obelisków ustawiony na placu pokrytym kostką. W otoczeniu obelisku nie zauważyliśmy jednak żadnych oznaczeń godzinowych i tym samym zdecydowaliśmy, że zegar to nie jest. Tym bardziej, że przez sporą część dnia kładzie się na nim cień stojącego tuż obok akademika. W czasie naszej wizyty obelisk był poddawany renowacji. 2. Miał też w Kiecach stanąć kolejny, nowy zegarek przy okazji remontu głównej ulicy miasta noszącej imię Sienkiewicza, jednak ten pomysł nie spodobał się wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków i władzom miasta. Choć projekt częstochowskiej grupy architektów Forma wygrał konkurs, to zrezygnowano z zegara i fontanny. Szkoda. ŹRÓDŁO 3. W Kielcach planowany jest też nowy ogród botaniczny w Karczówce. Zgodnie z planami pojawi się tam również słoneczny czasomierz. ŹRÓDŁO Na planie ogrodu zaznaczone są trzy zegary kwiatowe: 4. Przy Muzeum Historii Kielc działa Muzealny Klub Historyczny, który we wrześniu zeszłego roku zorganizował spotkanie, na którym pan Janusz Siwek opowiadał o kieleckich zegarach słonecznych. ŹRÓDŁO Nie było nam dane tam być, ale zdobyłem numer telefonu do pana Siwka i rozmawiałem z nich przesz chwilę. To on właśnie naprowadził mnie na zegar w Pałacu Zielińskiego. Pan Siwek wspominał też w rozmowie o co najmniej dwóch zegarach, które przed laty mieściły się na ścianach klasztoru znajdującego się na pobliskim wzgórzu (w tej chwili nie pamiętam jego nazwy). Potwierdzenie owego faktu odkrył w starych dokumentach znalezionych w kronice miejskiej.

146 [Grodzisk Mazowiecki] woj. mazowieckie. Prywatna posesja przy ul. Wiewiórki 7. Ten ogromny dom do niedawna był wystawiony na sprzedaż i tym sposobem udało się dowiedzieć o istniejącym w ogrodzie zegarze. Przemiły właściciel bez problemu zezwolił nam na wejście tam i sfotografowanie zegarka Zegar jest identyczny jak ten stojący w Parku Wiecha na Targówku w Warszawie, jednak w odróżnieniu od swego bliźniaka jest kompletny (tamtemu brakuje gnomonu).

145 [Grodzisk Mazowiecki] woj. mazowieckie. Gimnazjum nr 3 im. Leonida Teligi przy ul. Lecha Zondka 6. Zegar wykonany przez firmę Chronos, zaś obliczony i zaprojektowany przez Marka Szymochę. Rozmiar 1,2 m x 0,8 m, technika wykonania - grawerunek. Na moje oko zegar ma nieco za krótki gnomon.

144 [Kielce] woj. świętokrzyskie. Jedyny jak dotąd zegar w Kielcach znajduje się na ścianie Pałacu Zielińskiego, mieszczącego się w parku przy ul. Zamkowej 5. Zegar został odtworzony dzięki staraniom pana Janusza Siwka z Muzealnego Klubu Historycznego. Pan Siwek poinformował mnie w rozmowie telefonicznej, że w poprzednich wiekach istniało w Kielcach jeszcze kilka innych zegarów, jednak niestety nie doczekały naszych czasów. Dwa z nich mieściły się na pobliskim klasztorze.

143 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Ostatni zegar z Jędrzejowa (oczywiście nie licząc ogromnej kolekcji słonecznych zegarów przenośnych, które można oglądać w Muzeum) umieszczony jest na parapecie pierwszego piętra Muzeum. Czas można odczytać wyłącznie z wnętrza budynku po podejściu do okna. Oryginalnie pochodzi z Warszawy, o czym świadczy napis na nim: "J. Pik" i "O.M. Warszawa". Nie sposób dzisiaj dojść kim był ów J. Pik ani cóż to było O.M. Warszawa, ale carski herb świadczy o tym, że zegar powstał podczas rosyjskiego zaboru.

142 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Altana w ogrodzie przy Muzeum im. Przypkowskich. Zegar wykonany w 1908 przez Feliksa Przypkowskiego. Pierwotnie umieszczony był na ścianie wewnętrznego dziedzińca Muzeum. Później w tym miejscu powstał taras, więc zegar zdjęto i do dziś stoi sobie w altance czekając na odnowienie. W tym czasie malowane linie, cyfry i ozdoby znikają z tarczy. Mimo to nadal można odczytać motto, którym zegar został opatrzony: Nic bez słońca.

141 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Altana w ogrodzie przy Muzeum im. Przypkowskich. Kamienny zegar podarowany Muzeum, ale nie eksponowany jak na razie oczekuje na konserwację. Zgodnie z napisem jest to zegar pionowy z roku 1808.

140 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Ogród przy Muzeum im. Przypkowskich. Ten zegar jest jak pomniejszona nieco wersja zegara z Pałacu na Wodzie w warszawskich Łazienkach. Ma inną treść inskrypcji, ale twórca wyraźnie wzorował się na tamtym. Niestety brak mu gnomonu.

139 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Ogród przy Muzeum im. Przypkowskich. Zegar z roku 1846.

138 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Ogród przy Muzeum im. Przypkowskich. Stary i mocno zniszczony zegar niewiadomego pochodzenia.

137 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Ogród przy Muzeum im. Przypkowskich. Zegar wykonany przez Tadeusza Przypkowskiego za pomocą urządzenia, które posłużyło do budowy zegara na głazie w warszawskich Łazienkach. Jego twórcą był Wojciech Jastrzębowski. Na zegarze herb Przypkowskich - Radwan.

136 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Narożna kamienica przy placu Kościuszki, pełniącego w Jędrzejowie funkcje rynku. To także dzieło Tadeusza Przypkowskiego.

135 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Pawilon Muzeum im. Przypkowskich, zegar widoczny od ogrodu. Jego autorem jest Tadeusz Przypkowski. Jak widać z łacińskiej sentencji wypisanej w prawym dolnym rogu, zabawił się on w zagadkę podobną do tych, jakie wplatali w swe dzieła mistrzowie gnomoniki sprzed stuleci - ciemniejszymi literami wskazał rok powstania zegara. Rzymskie cyfry należy zebrać razem, uszeregować od największych do najmniejszych i odczytać datę. W 2002 roku odnowiony przez naszego forumowego kolegę, Krzyśka Igrasa.

134 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Cmentarz parafialny, grobowiec rodziny Przypkowskich. Tutaj spoczywają Feliks i Tadeusz Przypkowscy.

133 [Jędrzejów] woj. świętokrzyskie. Kościół św. Trójcy. Zegar pierwotnie wykonał w 1904 roku Feliks Przypkowski, jędrzejowski lekarz i jednocześnie wielki miłośnik gnomoniki. 30 lat później odnowił go, zaś w roku 1952 jego syn, Tadeusz Przypkowski, dokonał ponownych wyliczeń, które naniósł wraz ze swoim synem, Piotrem Maciejem Przypkowskim, obecnym dyrektorem Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie. Od tamtego czasu zegar nie wymagał żadnych renowacji. Historia zegara wypisana jest pod powałą dachu, na trzech ścianach przybudówki kościelnej z zegarem. Pod zegarem znajduje się tablica poprawek - tak jak zegar wykonana w technice sgraffito.