@ireo Bardzo dobrze, że o tym napisałeś, bo wiedza nigdy nie jest niepotrzebna - możliwe, że jest to jakiś mały jej fragment, który sam w sobie nie jest szczególnie ekscytujący, ale ktoś go potem podchwyci i dołoży do czegoś większego. Bardzo mi się podoba, że staramy się tu zrozumieć nasze zegarki, a nie tylko bezrefleksyjnie wrzucać ich fotki, jak na Facebooku. W międzyczasie potwierdziłem u źródła, że miałeś rację:
Z tego co ja rozumiem, zębnik Heuera stanowi wersję lub - jak kto woli - "modyfikację" klasycznego poziomego sprzęgła. Również obraca się stale wokół własnej osi (oscyluje), w połączeniu z kołem sekundnika - bez względu na to, czy funkcja chronografu jest włączona, czy nie. Wciśnięcie górnego przycisku chronografu powoduje przysunięcie obracającego się zębnika do koła wskazówki sekundowej chronografu, która, w momencie zetknięcia z nim, zaczyna pracować.
Innowacyjność tego rozwiązania polega na tym, że w momencie włączania i zatrzymywania stopera odchyla się tylko jedna strona zębnika - ta, która styka się z kołem sekundnika chronografu. Ma ona z reguły drobniejsze nacięcia, co zapobiega efektowi przeskakiwania wskazówki sekundowej chronografu lub niekiedy nawet jej chwilowemu ruchowi wstecz. Efekt ten czasami występuje przy standardowym poziomym sprzęgle (czyli z kołem zębatym zamiast zębnika przestawnego), gdy koło sprzęgła i koło wskazówki sekundowej chronografu trafią na siebie "ząb w ząb".
Klasyczne poziome sprzęgło w legendarnym 13ZN (w położeniu widocznym na zdjęciu jest rozłączone, tzn. wskazówki chronografu nie pracują):
Po uruchomieniu funkcji stopera przyciskiem, koło sprzęgła (czerwona strzałka), które jest połączone na stałe z kołem małej wskazówki sekundnika (zielona) i dzięki niemu stale się obraca, dociska do koła centralnej wskazówki licznika sekund (niebieska), która zaczyna się obracać identycznie jak koło sekundnika.
2. Po drugiej stronie dźwigienki sprzęgła jej końcówka jest blokowana w przerwie pomiędzy dwoma kolumnami koła kolumnowego (pomarańczowa), zapobiegając przypadkowemu zresetowaniu chronografu. Na zdjęciu sprzęgło jest rozłączone, więc końcówka dźwigni nie spoczywa pomiędzy "zębami", tylko opiera się o jeden z nich.
Włączony chronograf w L688.2 (dźwignia sprzęgła pomiędzy zębami koła kolumnowego):
Wszystkie znane mi klasyczne mechanizmy Longinesa z kołem kolumnowym mają 8 kolumn, a jak łatwo policzyć, ETA A08.L01 / L688.2 ma ich 6.
Wynalezek zębnika przestawnego Heuera (1887) w dużym stopniu eliminuje największą wadę sprzęgła poziomego, czyli sytuację, gdy dwa koła zębate stykają się w nieodpowiednim momencie i wskazówka cofa się lub skacze, zamiast rozpocząć płynny ruch.
Poniżej świetnie pokazane poziome sprzęgło (po lewej) z zębnikiem przestawnym (gruby, obracający się trzpień na lewo od koła centralnej wskazówki chronografu) vs. pionowe sprzęgło (po prawej), które niczym w samochodzie nie posiada "uzębienia" i łączy się z kołem chronografu poprzez siłę docisku sprężyny:
L688 jest niejako hybrydą tych dwóch mechanizmów na filmiku: posiada koło kolumnowe jak mechanizm po prawej, ale sposób włączania chronografu jest jak w mechanizmie po lewej.
Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety i wady: (https://www.yumpu.com/en/document/view/42250647/pro-con-horizontal-vs-vertical-coupling-watchtime)
PIONOWE
Chopard: zapobiega przeskakiwaniu wskazówki i chwilowemu spadkowi amplitudy koła balansu.
Blancpain: zapobiega zużyciu lub uszkodzeniu kół zębatych.
POZIOME
A. Lange & Sohne: rozwiązanie charakteryzujące klasyczne chronografy, preferowane przez klientów marki, chcących podziwiać działanie sprzęgła przez przeszkolony dekiel.
Zenith: Większa niezawodność - możliwość precyzyjnej kalkulacji mechaniki elementów, których wartości pozostaną stałe w miarę użytkowania + zajmuje mniej miejsca wewnątrz mechanizmu.
Na koniec rewelacyjny filmik od A. Lange, tłumaczący działanie różnych typów chronografów + działanie poziomego sprzęgła: (06:08)