Marek Szajerka

Z książki Profesora Zdzisława Mrugalskiego Przemysł zegarowy w Polsce wynika, że jednym z konstruktorów budzika był prof. dr inż. Władysław Tryliński. Liczba tysiąca sztuk dotyczy prototypu, który na tarczy miał logo PFZ, czyli Państwowa Fabryka Zegarów.

życzę Państwu pogodnych i zdrowych świąt Bożego Narodzenia oraz szczęśliwego Nowego Roku, spełnienia marzeń, ciekawych nabytków do kolekcji.

U siebie zastępczo wstawiłem taką do budzika HAU.

Z polskimi budzikami u mnie było tak , że przez wiele lat kuzyn, mając swoje kontakty wykupywał je na wagę na złomowiskach, ratując od pieca. Zgromadziło się ich u niego dziesiątki sztuk. On ich nie naprawiał, ma wszechstronne zainteresowania kolekcjonerskie. Odkupiłem je od niego i zacząłem naprawiać, przy okazji dokumentując egzemplarze i tak narodził się mój osobisty katalog a komputer je szeregował wg dat. wpisywałem nazwę folderu np. 1988.03. Gdy był następny z takiego roku i miesiąca a komputer informował, że taki folder istniej, czy go zamienić dodaje przecinek 1980.03., koledzy kolekcjonerzy tez o mnie pamiętają np. Witold 56, i tak powstał a ta kolekcja.

Przypuszczam, że wyczerpaliśmy pokaz wzornictwa i typów łódzkich budzików, zapewne cały przekrój produkcji. Dalej by to przypominało magazyn fabryczny z identycznymi budzikami. Komplet wzornictwa z lat 80 i początku XXI w. to utajniona produkcja pod szyldem Junghansa. W zasadzie prawda o tym wyszła ostatecznie na jaw na tym portalu. W czasie istnienia firmy była to tajemnica handlowa. Teraz każdy może na tych zasadniczo 15 stronach szukać modeli, których nie ma w kolekcji. Może sobie założyć w swoim komputerze folder ze zdęciami z forum, z latami produkcji , np. Np. w Wordzie Tabela Kolumna 1. Lp. Kolumna 2. Zdjęcie frontowe z Internetu. Kolumna 3. Zdjęcie frontowe egzemplarza własnego. Kolumna 4. Rok produkcji Kolumna 5. Uwagi, ( przykładowo kiedy zakup, od kogo) Najpierw wykonać kolumny 1 i 2 U mnie katalog łódzkich budzików, wg lat, miesięcy liczy ok. 200 pozycji. Do tego dochodzi jeszcze kolorystyka, detale ( podstawa, wskazówki itd.). To, co pokazało Koleżeństwo w Swoich zbiorach, to może być szacunkowo 150 -200 wzorów. Mój ogólny katalog wszystkich budzików, z różnych krajów ma takie rubryki: III. Budziki L.p Typ, firma Pochodzenie Kiedy wyprodukowano Uwagi Katalog 1 2 3 4 5 6 Pozdrawiam i w imieniu własnym dziękuję, że ten temat tak drobiazgowo się w tym wątku rozwinął. Poltik to nie był gigant światowy jak Junghans, który wypuścił tysiące modeli. Marek Zdjęcie reprezentatywne moich łódzkich budzików z tego roku.

Ten wiszący z wahadłem u Profesora Mrugzalskiego jest oznaczony jako: zegar pierwotny elektromechaniczny HF 2. Jego produkcję zaczęto przed budzikami na przełomie 1946/47 roku, z przeznaczeniem dla biur i zakładów przemysłowych.

Do szczęścia brakuje teraz profesjonalne dorobienie kotwicy przez zegarmistrza. Sekcję budzenia naprawiłem, koło balansowe uzupełniłem.

Proponuję zeskanować cały katalog. Kolega Hecke pokazał tu wiszące łódzkie zegary.

Dzięki Koledze będziemy mieć taki katalog jak Ruhla i Junghans. Z którego roku jest katalog? Dobrze byłoby, Byśmy się wstrzymali ze swoimi postami, aż Kolega nie ukończy skanowania. Taka umowna przerwa techniczna dla Nas.

W tym tygodniu się u mnie zadomowił, wypatrzony na Allegro, Junghans z lat 20. Będę miał z nim trochę zabawy, brakuje kotwicy i koła balansowego. Trochę czasu upłynie zanim będzie sprawny. Budzik posiada funkcję podwójnego budzenia, chociaż nie ma o tym informacji na tarczy. Jest natomiast w katalogu Junghansa.

Pokazane powyżej przez Koleżeństwo budziki w świetle ksiązki Profesora Z. Mrugalskiego pochodzą z ok. 1954 r. W 1954 r. Zakład otrzymał polecenie przejęcia produkcji niezbyt udanego „budzika gabinetowego” – Pieszyckiej Fabryki Zegarów. Konstrukcja tego budzika została opracowana w CBK -4. Z wielkimi trudnościami, po wprowadzeniu pewnych uproszczeń w konstrukcji, produkcję te uruchomiono (rys. 3.8), jednak jakość tych budzików była dość niska i powodowała duża liczbę reklamacji. Zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 15 września 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Centralne Biuro Konstrukcyjne nr 4. http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WMP19480830862 Biuro działało do 31 grudnia 1950 Oznacza to, że konstrukcję budzika oficjalnie opracowano w latach 1948 1950. Baza źródłowa książki Profesora Mrugalskiego oparta jest również na wspomnieniach. Pokazane przez Koleżeństwo egzemplarze wskazują, że budzik ten mógł być skonstruowany w Państwowej Fabryce Zegarów i tam produkowany przed 1954 r. Dokonane uproszczenia pokazuje budzik w moim posiadaniu, zlikwidowano kamienne łożyska.

Ciekawa informacja o błędzie sygnału plus /minus 6 minut. Nieraz próbowałem synchronizować wskazówki na godzinie 12 i nie bardzo mi się to udawało a to tolerancja określona przez producenta. W zasadzie to pokazany katalog fabryczny wyczerpuje sprawę budzików produkowanych na licencji Junghansa. Skoro cała produkcja budzików , po 1977 r. została przeniesiona do Polski, to wystarczy przejść na stronę Archiwum Cyfrowego Junghansa: https://junghansarchiv.de/en/catalogues Co do opisu technicznego zapewne wystarczy jeden dla danego modelu mechanizmu. W przypadku budzików po 1945 r. warto poszukać B 80 Państwowej Fabryki Zegarów. Nie dysponuję takim budzikiem. Możliwe, że to jest obudowa od B 80, średnica obudowy to ok. 82 mm. Za Zdzisław Mrugalski, Przemysł zegarowy w Polsce, Radom 2010, s.28.

Flavia ma ten sam wzór tarczy co model Major z katalogu z 1898 r., tylko o mniejszej średnicy, s. 38. Również jest identyczna, metalowa aplikacja z pochodniami. https://junghansarchiv.de/fileadmin/pdf/1898_02/1898_02_full.pdf Na zdjęciu zapewne pozostałości Majora, który otrzymał uzupełnienie obudowy w oparciu o inny model z 1909. O tym moim konkretnym egzemplarzu dyskutowaliśmy na forum wcześniej. Przypuszczam, że Flavia była w podobnym stanie, jak Major. Brakowało podstawy i daszek niekompletny, brak tarczy i delikatnych wskazówek. Wg katalogów Flavia ma 28 cm wysokości a Major 32 cm. Na zdjęciu pierwotnie Flavia i Major. Same szafki na werk bez podstaw i daszków dają wyobrażenie o różnicy wielkości. Ilustracje katalogowe nie pokazują tych różnic, ponieważ dane techniczne są w opisach. Na płytach , nad pokrętłem do ustawiania godzin są identyczne oznaczenia punktowe rombu.

Dzisiejszy nabytki z Allegro Budzik Junghans Flavia, w katalogu z 1903 r., na s.82, nr katalogowy 4812 https://junghansarchiv.de/fileadmin/pdf/1903_01/1903_01_full.pdf Ten egzemplarz był wtórnie przemalowywany, poddany uproszczonej renowacji. Mechanizm jest sprawny, władnym stanie. Zdjęcia po otrzymaniu przesyłki i po umyciu. Drugi budzik od tego samego wystawcy to Joker. Tym razem witryny zostały zasłonięte blaszkami. zapewne wtórnie kilkadziesiąt lat temu. Zdjęcie po odebraniu przesyłki i po umyciu obudowy.

Dzisiejszy nabytek, budzik Taxi O firmie za Mikrolisk: https://www.mikrolisk.de/show.php?site=280&letter=T&searchWhere=trademark&searchMode=exact&id=4 TaxiMoise Dreyfuss / Fabrique de Montres Rotary / Fabrique Enilazegarki, części do zegarków, biżuteria; Genewa i La Chaux-de-Fonds w Szwajcarii; zarejestrowany 01.10.1919

Od czasu założenia wątku został tu zgromadzony tak bogaty materiał, który nadaje się na pracę magisterską a nawet rozprawę doktorską. Naprawdę wart pójść za przykładem opracowania o firmie Junghans: https://odczasudoczasu.pl/2020/01/historia-fabryki-zegarow-junghans-pierwsze-sto-lat-firmy-w-ksiazce-lukasza-bialy/ Studenci szukają tematów a tu temat na wyciągnięcie ręki.

Też gabinetowy

W tym Jungansie na desce też jest a także w Beckerze.

Drugi nabytek z początku tego tygodnia. Jocker J. W katalogu z 1893 r. na s. 32. https://junghansarchiv.de/fileadmin/pdf/1893_04/1893_04_full.pdf Posiada funkcje wybijania godzin i budzenia. Na zdjęciach stan przed naprawą 14.11.22 i 17.11.22. Wszystkie trzy sprężyny były pęknięte.

Podałem link, jak wyszukiwarka internetowa reaguje na frazę budzik Joker. Nie widzę tu z mojej strony nadużycia. Istnieje zapewne związek przyczynowo - skutkowy miedzy niemiecką nazwą katalogową budzika, będącego przedmiotem Naszej dyskusji a współczesnymi budzikami elektronicznymi dla dzieci. Pozdrawiam. Marek

I słusznie, lepiej trzymać się ładnych nazw oficjalnych, katalogowych. W tym przypadku Joker. https://junghansarchiv.de/fileadmin/pdf/1900_01/1900_01_full.pdf s.23. Nawet współcześnie budzik Joker kojarzy się z dziećmi. https://www.google.com/search?q=budzik+Yoker&oq=budzik+&aqs=chrome.0.69i59l3j69i57j69i59j69i60l2j69i65.10790j1j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8

Czy ten budzik nie ma walorów edukacyjnych?

W tej dyskusji o kareciakach zgubione zapewne zostało ich przeznaczenie pierwotne. To były modne 100 lat temu prezenty na chrzciny, szczególnie z pozytywką. Kareciaki posiadają walor użytkowo - edukacyjny, adresowany do dzieci. Jest on aktualny i obecnie. Podam taki przykład z tego roku . Przyszedł do mnie bratanek z synami (8 lat i 3 lata), specjalnie na prezentację budzików. Raz w roku robię przegląd kolekcji i wystawiam je z pudeł. Pokazałem chłopcom przezroczysty chiński budzik , pokazując koło balansowe z kotwicą, powiedziałem, że to serce zegara. Gdy nakręciłem kareciaka, starszy do młodszego zawołał: Chodź zobacz, serce budzika . Chłopcy przez ok. 2 godziny zajmowali się rozkładaniem budzików na stole, na dywanie. Interesowało ich jak ten dzwoni a jak tamten. Dla 3 latka zajmowanie się jedną zabawą przez ok. 2 godziny wiele mówi. Dla współczesnego pokolenia, otoczonego elektroniką tamten świat jest trudny do zrozumienia. Dlatego te budziki miały witryny, płyty werków były platerowane a od czasu opanowania technologii wyrobu stali nierdzewnej, w latach 20 XX w., , także i z tej stali. To był szczyt wówczas nowoczesności. Przykładowo w 1897 r. dyrektor Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego w Grudziądzu chwalił się tym, że szkoła posiada elektryczny dzwonek. Pokazałem tu druga stronę medalu o karaciakach, jako historyk. Jeden z wczorajszych nabytków już jest sprawny. Przypuszczam, że jest z przełomu XIX/XX w. W przeciwieństwie do kareciaka z lat 20. XX w., , wyprodukowanego w Chinach, ten ramki bocznych witryn, front i drzwiczki posiada wyłącznie z miedzi, Platerowana jest tylko podstawa i daszek z gzymsem. Atmosferę i mentalność sprzed 100 lat oddaje film Hugo i jego wynalazek. Pokazuje on fascynację dziecka mechanizmami zegarowymi. Taka była zapewne tez funkcja kareciaków, pobudzić ciekawość dziecka , wprowadzić go w świat mechaniki.

Do mnie dzisiaj dotarły kareciaki Junghans, wypatrzone na Allegro. Zdjęcia po otwarciu przesyłki. Jestem z niej bardzo zadowolony. Jeden z nich , ten w gorszym wizualnie stanie jest jednocześnie budzikiem i zegarem wybijającym godziny. Posiada trzy sprężyny, symbol B11, który już po wpadkach z datacją nie uznaję za datę produkcji. Ten symbol jest też wybity na podstawie. W przypadku tego z okrągłym szkłem , witryny boczne były wyłącznie z miedzi. Platerowane zostały tylko podstawa i daszek.

Podpisuję się pod Kolegą tomaszwr