Walka o polszczyznę

[logann 3904]

W nawiązaniu do ciekawego wątku jaki ostatnio przewija się w kilku miejscach i walki kolegi @Mirosuaw z "ubieraniem" zegarka jak choinki na Boże Narodzenie, chciałbym poruszyć sprawę która mnie nurtuje (razi?). Bo wg. mojej wiedzy szkolnej, i za słownikiem języka polskiego, to l.m. rzeczownika "ucho" brzmi w mianowniku "uszy" tylko w odniesieniu do małżowiny usznej. W przypadku uchwytów czy innych nieożywionych część są to "ucha". Zatem zegarek też ma "ucha", chociaż w wielu miejscach widzę stwierdzenia typu "ten zegarek ma 20mm w uszach" itp.

 

Za SJP (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/deklinacja-rzeczownika-ucho-wczoraj-i-dzis;23586.html) :
M. ucha,

D. uch,

C. uchom,

N. uchami,

Ms. (o) uchach,

W. ucha.

 

No chyba, że jestem w błędzie i ktoś mnie oświeci, że jest inaczej - przyjmę z pełną pokorą.

 

Proponuję też w tym wątku zamieszczać ciekawe błędy językowe jakie dostrzegacie. Bez wytykania osób proszę. Dla lepszej polszczyzny. 

[Mirosuaw 36785]

Bardzo się cieszę, że powstał taki wątek. I bardzo się cieszę, że ktoś ten wątek założył za mnie 

Poprawna polszczyzna i zwykła ortografia ma się bardzo źle na forach internetowych, a KMZiZ nie jest tu wyjątkiem, chociaż trzeba obiektywnie przyznać, że na innych forach i w szeroko rozumianych mediach społecznościowych jest jeszcze o wiele gorzej.

 

Co do uszu i uch masz całkowitą rację. Sam do niedawna używałem w odniesieniu do zegarka nieprawidłowej formy "uszy".

Więc tak na marginesie - zwracam uwagę na czyjeś błędy, ale osobiście również się ich dopuszczam, dlatego za każdą uwagę pod moim adresem na temat poprawności językowej będę wdzięczny 

 

Tak bez wytykania konkretnych osób, znajdzie się na naszym forum mnóstwo przykładów różnych błędów. Najczęściej spotykam się z niewłaściwą pisownią razem, czy osobno:

- "na prawdę" i za chwilę ta sama osoba pisze "napewno" (powinno być odwrotnie),

- "z resztą",

- "nie ważne",

- "kupił bym"

i można by tak wyliczać bez końca ("można by" piszemy osobno, tu jest prawidłowo).

 

Są też błędy z gatunku tych trochę śmiesznych, gdy ktoś (myśląc o zegarku) pisze: "świetnie się prezentuję". Tak jest, mamy tu od czasu do czasu jakiegoś narcyza 

 

Na początek zamieszczę może "perełkę" ze strony forumowej. Już kiedyś zwracałem na to uwagę, ale nikt z "opiekunów" strony się nie przejął.

No litości, przecież powszechnie wiadomo, że okres jest miarą czasu. Nie piszemy "okres czasu", lecz po prostu "okres" lub "czas". Na forum, gdzie dyskutujemy o przedmiotach wskazujących czas, nie przystoi popełniać takie byki.

 

Edytowane Wtorek o 11:33 przez Mirosuaw

[logann 3904]

Ja orłem z ortografii nigdy nie byłem, staram się przyswajać zasady, ale często popełniam błędy. Na szczęście tutaj przychodzi z pomocą autokorekta w komputerze/telefonie.

 

Inaczej jest już z poprawnością językową, leksykalną czy gramatyczną. Tu autokorekta nikogo nie wyratuje. Nie jestem polonistą, ale lubię zwracać uwagę na to, czy ktoś mówi poprawnie - za dzieciaka, gdy nie było dużego wyboru w TV, to się "Ojczyznę polszczyznę" prof. Miodka oglądało i chyba tak mi już zostało 😁

 

"Okres czasu" to trochę jak "cofać się do tyłu", mało maślane. Fajnie, że na to zwróciłeś uwagę.

 

Ja dodam od siebie jeszcze, że "bierzemy coś na tapet", a nie "bierzemy na tapetę" (ale już poprawne jest powiedzieć, że "mamy coś na tapecie" - dla dociekliwych). Także weźmy polszczyznę na tapet w tym wątku.

Edytowane Wtorek o 11:38 przez logann

[Mirosuaw 36785]

25 minut temu, logann napisał(-a):

 Także weźmy polszczyznę na tapet w tym wątku.

 

Dodajmy, że są na to paragrafy 

 

Rozdział VI Regulaminu Forum:

1. Użytkownik zobowiązany jest dbać o porządek swoich wypowiedzi i tworzonych Wątków oraz o przestrzeganie zasad Netykiety, w szczególności:

...

d ) dbanie o poprawność gramatyczną i ortograficzną własnych wypowiedzi.

 

Trochę jednak jestem pesymistą, jeśli chodzi o walkę o poprawną polszczyznę, gdy widzę, że polszczyzna potrafi się sama poddać.

Taki przykład (najczęściej ze spożywczaka): "poproszę 30 deko wędliny". Co najmniej 90% społeczeństwa używa formy "deko" poprzez analogię do "kilo". Wyjaśnijmy, że "kilo" to skrócona forma od kilogram, natomiast skrócona forma od dekagram powinna brzmieć "deka". Tak więc, poprawnie powinno być "poproszę 30 deka".

Tymczasem z najnowszych poradni językowych dowiedziałem się, że "deko" jest już akceptowane, chociaż uznaje się, że lepszą formą jest "deka".

W ten sposób język polski powoli ugina się pod naporem niepoprawnie mówiącej większości.

To ja się pytam: czy jeżeli na mojej ulicy 90% mieszkańców kradnie, to ja też troszkę mógłbym? Będzie to ok?

 

Edytowane Wtorek o 12:03 przez Mirosuaw

[logann 3904]

To jest ciekawa kwestia. Też kiedyś o tym czytałem. Uczone głowy twierdzą, że język ma prawo ewoluować i zasady mogą dostosowywać się do tego, jak społeczeństwo nim operuje. Chociaż mi też jest z tym twierdzeniem nie po drodze.

 

Są jednak bastiony, wydaje się, nie do zdobycia: https://fil.ug.edu.pl/strona/15106/prawda_forma_poszlem_zostala_uznana_za_poprawna 

Oby jak najdłużej. 

[GostRado 12477]

Z mojego ogródka: jaki kupić młynek pod espresso alba jaka kawa będzie dobra pod espresso 🤦‍♂️🤦‍♀️ Strasznie mnie to razi i wkurza => młynek do espresso, kawa do espresso!!

[Henizz 1064]

Mnie ścina usankcjonowanie formy "chłopacy".  Rażąco brzydkiej.

Pewnie wkrótce pozwolą mi nosić mojego 5610 3 dni "pod rząd ".

Ze spożywczaka nagminne X "gram" zamiast "gramów ".

Ale nie bądźmy zbyt surowi. Seria wierszy Mistrza Wojciecha o Zdzisiu i podobnych uczy pokory.

 

[XoneX 303]

"z pod", "z kąd"🤢 🤮

[jacek_63 360]

8 godzin temu, Mirosuaw napisał(-a):

(...)

... nie przystoi popełniać takie byki.

(...)

 

Ja co prawda jestem Prosty Chłop Inżynier Mechanik (tak kiedyś mnie określiła pewna pani chcąca mi naubliżać 🤣), ale jestem przekonany, że nie przystoi popełniać takich byków 🙂

[Olo_H 225]

47 minut temu, jacek_63 napisał(-a):

 

Ja co prawda jestem Prosty Chłop Inżynier Mechanik (tak kiedyś mnie określiła pewna pani chcąca mi naubliżać 🤣), ale jestem przekonany, że nie przystoi popełniać takich byków 🙂

Chyba jednak

Popełniać kogo? Co? Czyli biernik, a skoro biernik to "takie byki"

Ale ostatni raz gramatykę miałem grubo ponad 30 lat temu więc głowy mimo wszystko bym nie położył 

[Sławol 2108]

Sporo tego jest...

 

Mnie najbardziej drażni wstawianie spacji przez wykrzyknikami, przecinkami itd. Nie wiem, skąd się to wzięło, ale tak sobie myślę po swojemu, że może jeszcze z czasów GG, gdy przed emotikonką trzeba było wstawić spację, żeby się dwukropek z nawiasem zamieniły na "buźkę"

 

Sam ideałem nie jestem, ale staram się być na bieżąco i czytać wiadomości, jak w przypadku jazdy samochodem (nowe przepisy, znaki drogowe). Zresztą wśród moich znajomych jestem tym, który się "przypieprza", typowy "Grammar Nazi"

 

Mamy też nowe zasady pisowni od początku tego roku, np. nazwy mieszkańców miast piszemy wielką literą. Chętnym polecam przejrzeć główne strony informacyjne (nie mówiąc o Facebooku) - tam jeszcze dziennikarze tego nie wiedzą

 

https://www.gov.pl/web/uw-pomorski/od-1-stycznia-2026-r---ortografia-i-interpunkcja-po-nowemu

Ujednolicenie pisowni dla mnie zawsze było ustępstwem autorytetów wobec zatwardziałych nieuków. Zamiast ich tępić, to się im ulega. Pomijam oczywiście normalnych ludzi, którym się zdarzy zapomnieć, czy też zwyczajnie nie doczytali czegoś, ale nie awanturują się przy tym. Sam mam słowniki na półce, już nieaktualne (vide powyższe zmiany 2026) i muszę kupić nowe

 

https://www.pap.pl/aktualnosci/w-2026-r-zostanie-wydany-nowy-slownik-ortograficzny-rady-jezyka-polskiego-nasze-wideo

 

Przypomniała mi się też jedna z rozmów z koleżanką kiedyś (koleżanka z wyższym wykształceniem), gdy rozmawialiśmy właśnie o j. polskim. Usłyszałem coś w stylu: "ja nie jestem po filologii polskiej, żeby być specjalistką od tego".  Polka oczywiście.

 

No to o czym tu mówić...

[Mirosuaw 36785]

10 godzin temu, jacek_63 napisał(-a):

 

Ja co prawda jestem Prosty Chłop Inżynier Mechanik (tak kiedyś mnie określiła pewna pani chcąca mi naubliżać 🤣), ale jestem przekonany, że nie przystoi popełniać takich byków 🙂

 

Słusznie. Nie przystoi popełniać "takich byków", "takich błędów" będzie poprawnie.

 

Przy okazji tak mi się skojarzyło:

 

Edytowane Środa o 06:21 przez Mirosuaw

[meXy 558]

Prawo Kopernika - Greshama mówi, że gorszy pieniądz wypiera lepszy.

 

 

Cieszę się z faktu, że ten wątek powstał. Niech panują tu zasady językowe godne co najmniej COSC. 

[logann 3904]

11 hours ago, Henizz said:

Mnie ścina usankcjonowanie formy "chłopacy".  Rażąco brzydkiej.

Pewnie wkrótce pozwolą mi nosić mojego 5610 3 dni "pod rząd ".

Ze spożywczaka nagminne X "gram" zamiast "gramów ".

Ale nie bądźmy zbyt surowi. Seria wierszy Mistrza Wojciecha o Zdzisiu i podobnych uczy pokory.

 

 

 

Ja przez długi czas myślałem, że "chłopacy" są formą niepoprawną i używałem "chłopaki", bo "chłopcy" wydawali mi się infantylni. Jednak moją Żona uświadomiła mi, że "chłopacy" to tak samo poprawna forma i po jakimś czasie przywykłem i już nie mam z tym problemu.

 

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/chlopacy;1738.html

 

Mam nadzieję, że wątek się przyjmie i rozwinie. Operowanie poprawną polszczyzną uważam za przejaw pewnego rodzaju patriotyzmu. Ale aby nie uderzać w patetyczne tony, wróćmy do przykładów.

 

2000 - to rok dwutysięczny

2001 - to rok dwa tysiące pierwszy (a nie "dwutysięczny pierwszy")

2026 - to rok dwa tysiące dwudziesty szósty (a nie"dwutysięczny dwudziesty szósty")

Edytowane Środa o 06:58 przez logann

[Mirosuaw 36785]

Godzinę temu, logann napisał(-a):

Operowanie poprawną polszczyzną uważam za przejaw pewnego rodzaju patriotyzmu. 

 

Dla mnie to również przejaw szacunku dla czytelnika (mam na myśli słowo pisane).

Dlatego z rzeczy, które mnie drażnią, mógłbym wymienić niechlujne teksty. Niektóre z nich zamieszczane przez osoby bardzo dobrze posługujące się językiem polskim, tylko nieco leniwe. Rozumiem, że można nie trafić we właściwy klawisz na klawiaturze, szczególnie w telefonie. Autokorekta i podpowiedzi wyrazów też bywają zawodne.

Wypadałoby jednak przeczytać swoją wypowiedź przed publikacją i poprawić błędy albo wyedytować już po opublikowaniu.

[Sławol 2108]

No to dalej:

 

- Kostrzyn ---> w Kostrzynie, nie "w Kostrzyniu",

- cudzysłów ---> w cudzysłowie (cudzym słowie), nie "w cudzysłowiu",

- multimedia ---> tych multimediów, nie "multimedii",

- perfumy - wyraz, który występuje tylko w liczbie mnogiej (plurale tantum), jak np. sanie, drzwi, skrzypce, czy nożyczki. To są "te perfumy" (nawet jedna fiolka), nie ma "perfum", a nie "perfumów".

 

Kalki językowe - kiedyś angielskie słowo "respect" było tłumaczone jako "respekt" przez ogół społeczeństwa, teraz nadużywanym słowem jest "atencja", które oznacza obdarzanie kogoś dużym szacunkiem. To jakaś zmora, gdy wypłynie dane słowo i cały Internet zaraz podłapuje. To samo było (i jest w sumie) z "polaryzacją" i "narracją", zwłaszcza w polityce. Jasne, wolny kraj, ale ciężko się czyta takie wypowiedzi bez ładu i składu, za to zawierające "mądre" słowa.

 

Pamiętam doskonale mój komiks Lucky Luke z dzieciństwa ("Dyliżans"), tam był "człowiek-medycyna" (ang. "medicine man"). A to po prostu swego rodzaju medyk, ale przyjmijmy, że w tamtych latach tłumaczenie komiksów było słabe. Później tłumaczone to było wszędzie jako "szaman", ale gdzieś kiedyś czytałem, że nie do końca zasadnie, gdyż szaman pełnił funkcję religijną bardziej.

 

No i moje ulubione słowo - "puf", ten puf, a nie "ta pufa". Sklepy meblowe wszędzie mają błędy

 

PS A tak poza tym, to na wielu forach (u nas też) i w ogóle w Internecie polskim nie ma polskiego cudzysłowu. Mamy podwójny górny (""), zamiast dolnego otwierającego i górnego zamykającego.

Edytowane Środa o 10:40 przez Sławol
Literówki.

[sanik 88757]

Mnie rażą błędy dotyczące czasu:

-półtorej roku,

-miesiąc czasu,

-20 luty.

 

A co do ucha w zegarku (nie uszu), to występują one jeszcze w innych przedmiotach np.:  dzban, garnek.

[Jan 19071]

klasyką byków w mowie i piśmie jest bynajmniej używane zamiennie do przynajmniej - mało co mnie tak wkurza 🙃

[logann 3904]

57 minutes ago, Jan said:

klasyką byków w mowie i piśmie jest bynajmniej używane zamiennie do przynajmniej - mało co mnie tak wkurza 🙃

 

Oj tak tak i to przez ludzi z wyższym wykształceniem. To jest zdecydowanie mój ulubieniec.

 

Edit.

Żeby jednak nie było, że ten wątek ma wydźwięk jedynie narzekająco - prześmiewczy ale przede wszystkim edukacyjny, to zamieszczam definicję słowa bynajmniej za SJP:

 

Bynajmniej to partykuła wzmacniająca przeczenie, oznaczająca „wcale nie”, „zupełnie nie”, „w żadnym wypadku” lub „ani trochę”

 

Zatem jeśli w zdaniu nie możemy w miejsce "bynajmniej" podstawić jednego z tych wyrażeń, to nie używajmy tam "bynajmniej" bo to bynajmniej nie jest odpowiednie miejsce. 

Edytowane Środa o 13:19 przez logann

[GostRado 12477]

Klasyka: słowo "Witam" do zaczęcia pisma, maila czy np tutaj na forum, ktoś zaczyna post i "Witam wszystkich" zamiast "Dzień dobry", "Cześć", "Hej", bo przecież witać to można księdza po kolędzie.

[Antiquarius 972]

55 minut temu, GostRado napisał(-a):

Klasyka: słowo "Witam" do zaczęcia pisma, maila czy np tutaj na forum, ktoś zaczyna post i "Witam wszystkich" zamiast "Dzień dobry", "Cześć", "Hej", bo przecież witać to można księdza po kolędzie.

 

No nie tylko po kolędzie ;).

 

"Witaj" jest związane ściśle z rolą gospodarza miejsca. Można zatem przywitać nowego członka społeczności forum w imieniu już tu obecnych.

 

Jest też związane z hierarchią i oznacza przywitanie osoby wyżej w niej usytuowanej. 

 

I tu zgodzę się, że rozpoczynanie wystąpienia od "Witajcie" jest co najmniej niezręczne

[Osmodeusz 13434]

Nie wspominając już o licznych pleonazmach (pleonazm – czyli potocznie mówiąc „masło maślane”): skręcać w bok, cofać się w tył (a można się cofnąć do przodu?), klęczeć na kolanach, tylko i wyłącznie, fakt autentyczny (jakby istniały fakty fikcyjne), okres czasu, w dniu dzisiejszym, w miesiącu wrześniu (samo słowo wrzesień oznacza konkretny miesiąc), w każdym bądź razie (niefortunna zbitka wyrażeń: w każdym razie i bądź co bądź), kontynuować dalej, potencjalne możliwości, spadać w dół, zabić się na śmierć czy w końcu: błędna pomyłka. 

Ostatnio bardzo modne stało się wyrażenie „osoba decyzyjna”, szczególnie popularne u przedstawicieli firm dzwoniących z jakąś ofertą. To nic, że niepoprawnie – ważne, że krótko. Idąc dalej tym tropem zaczniemy skracać wszystko. Niedługo będziemy mówić osoba komórkująca, osoba laptopująca, czy nawet osoba sedesująca! 

Teraz już nikt nie mówi „wydarzenie”, teraz mówi się „event”!

I moje „ulubione” - brak znaków diakrytycznych.  Jest chyba różnica czy zrobisz komuś ŁASKĘ czy LASKE!”

[Lincoln Six Echo 84005]

"Ja rozumie, pani redaktor" (copyright: Ryszard Kalisz - ale "jest ich Legion").   

[ladek22 2640]

Mało jest ludzi w Polsce, którzy błędów nie popełniają. Gdy zwykły szary człowiek popełnia błędy językowe to trzeba poprawić i wybaczyć. Jednak jeśli jest to dziennikarka to trzeba piętnować. Kilka lat temu natknąłem się na tekst w Onecie, gdzie dziennikarka opisywała pięć najstraszniejszych horrorów w historii kina. Jest taki horror, który nosi tytuł „To”. W pewnym momencie dziennikarka napisała coś co wbiło mnie w fotel. „W jednej ze scen „tego” można zobaczyć” jak…. Horror nosi tytuł „To”. Niezrozumiałe jest więc skąd się wzięło „tego”. Niechlujność i, co tu dużo mówić, głupota aż razi tutaj. Nie pozwalajmy na takie głupoty, piętnujmy to!

 

Drażni mnie, i pewnie wielu z Was, nowomowa. Te wszystkie „psycholożki, „dramaturżki, „socjolożki” czy „ministry”. Jest pan minister, więc dlaczego „ministra”, a nie pani ministerka? Jeżeli ktoś bawi się w udziwnienia to niech robi to logicznie. Logika nakazuje użycie ministerka skoro męska odmiana to minister. Pani minister dużo dostojniej brzmi. „Ministerka”? Trochę mało poważnie. „Ministra”? Uwłacza godności urzędu moim zdaniem.

[McIntosh 803]

No tak, fakap języka polskiego to straszny cringe, więc trzeba dbać o jego czystość, gdyż to impact w podstawy nawijki, a to psuje purystom vibe i nie robi dnia. 😉 Mnie już nic nie dziwi w obecnych czasach. Ludzie wykształceni twierdzą, że "umią w internety", przebiegają "półtorej kilometra", mistrz mowy polskiej używa sformułowania "w każdym bądź razie" i można tak długo wymieniać. Poza tym, język "żyje", zmienia się (czasem w drażniącą formę), więc essa i do przodu. Tego nawet ustawa nie wypleni.